Η λογοθεραπεία είναι η επιστήμη που ασχολείται με τις διαταραχές λόγου, φωνής, ομιλίας, επικοινωνίας και μάσησης – κατάποσης σε παιδιά και ενήλικες.
Οι συνεδρίες Λογοθεραπείας είναι ατομικές ή ομαδικές;
Οι συνεδρίες λογοθεραπείας μπορούν να πραγματοποιηθούν είτε δυαδικά (θεραπευτής – θεραπευόμενος) είτε ομαδικά. Αν ο λογοθεραπευτής συστήσει ομαδικές συνεδρίες δε σημαίνει ότι παρέχεται λιγότερο ποιοτική θεραπεία. Η συμμετοχή σε μια ομάδα πολλές φορές προάγει τις δεξιότητες επικοινωνίας διευκολύνοντας την γενίκευση τους.
Πότε πρέπει να ζητήσω βοήθεια από έναν λογοθεραπευτή;
Σε περίπτωση που έχετε την οποιαδήποτε υποψία ότι ο λόγος – ικανότητα για επικοινωνία του παιδιού σας υπολείπεται σε σχέση με την ηλικία του απευθυνθείτε σε ένα λογοθεραπευτή ώστε να γίνει η κατάλληλη αξιολόγηση και να μάθετε και εσείς εάν χρειάζεται ή όχι κάποια ειδική παρέμβαση. Η έγκαιρη παρέμβαση είναι πάντα σπουδαία έτσι ώστε να προλαμβάνονται πρόσθετα σοβαρά προβλήματα.
Μπορεί μια διαταραχή στον λόγο να οδηγήσει σε δυσκολίες μάθησης κατά τη σχολική φοίτηση;
Υπάρχουν πολλές πιθανότητες παιδιά με διαταραχές στο λόγο να παρουσιάσουν δυσκολίες στην ανάγνωση, τη γραφή, στην κατανόηση ή την απόδοση κειμένου ή και νοήματος , στην κριτική σκέψη κ.α.
Οι πιθανότητες αυτές μειώνονται σε μεγάλο βαθμό όταν η διαταραχή στο λόγο εντοπιστεί και αντιμετωπιστεί εγκαίρως.
Το παιδί μου είναι 3 χρονών Επικοινωνεί μέσω του προφορικού λόγου, χρησιμοποιεί προτάσεις αλλά ο λόγος του δεν είναι καθαρός. Υπάρχει λόγος ανησυχίας;
Εφόσον το παιδί σας επικοινωνεί μέσω του προφορικού λόγου, χρησιμοποιεί προτάσεις, έχει κατακτήσει αρκετό λεξιλόγιο και μπορεί να γίνει κατανοητό από οικείους και μη δεν υπάρχει λόγος ανησυχίας. Είναι φυσιολογικό τα παιδιά σε αυτή την ηλικία να μην έχουν κατακτήσει αρκετούς ήχους, φθόγγους της ομιλίας. Αν στη συνέχεια παρατηρήσετε ότι ο λόγος του δεν εξελίσσεται για μεγάλο χρονικό διάστημα, τότε για να είστε σίγουροι μπορείτε να ζητήσετε την γνώμη ενός λογοθεραπευτή ο οποίος θα εντοπίσει τυχόν δυσκολίες.
Το παιδί μου επαναλαμβάνει συλλαβές και ολόκληρες λέξεις στην αρχή των προτάσεων. Πρέπει να ανησυχώ;
Εδώ είναι πιθανό να έχουμε να κάνουμε με μία διαταραχή της ροής της ομιλίας που ονομάζεται Τραυλισμός και είναι ένα πολυπαραγοντικό φαινόμενο. Χαρακτηριστικά αυτής της διαταραχής είναι οι επαναλήψεις φράσεων, λέξεων, συλλαβών, φωνήματος (π.χ. τ – τ- τ- τι θέλεις), η επιμήκυνση φωνήματος (π.χ. τιιιι θέλεις), τα μπλοκαρίσματα, η επαναδιατύπωση και η παρεμβολή ήχων ή φωνημάτων (π.χ. θέλω να πάω εεεεε βόλτα). Στη διαταραχή αυτή υπάρχουν αρκετές φορές και κάποιες μη λεκτικές συμπεριφορές όπως αποφυγή βλεμματικής επαφής, οι επαναλαμβανόμενες ρυθμικές κινήσεις των άκρων, μορφασμοί, πίεση χειλιών, κλείσιμο ματιών κ.α.
Σε περίπτωση που παρατηρείται κάτι από τα παραπάνω στην ομιλία του παιδιού σας, θα πρέπει απευθυνθείτε σε ένα λογοθεραπευτή για να σας συμβουλέψει και να κρίνει αν είναι αναγκαίο ή όχι το παιδί σας να ενταχθεί σε κάποιο ειδικό θεραπευτικό πρόγραμμα. Να θυμάστε πάντα ότι τα άτομα με τραυλισμό αισθάνονται ντροπή, θυμό, απογοήτευση, άγχος, άρνηση για τον τραυλισμό, αποτυχία, αμηχανία, φοβίες και έχουν κακή αντίληψη για τον εαυτό τους. Αυτά συναισθήματα επιδεινώνουν την κατάσταση τους.
Οι συχνές ωτίτιδες σχετίζονται με τις διαταραχές του λόγου – ομιλίας;
Οι συχνές ωτίτιδες στα παιδιά μπορεί να προκαλέσουν προσωρινή μικρή ή μεγάλη απώλεια ακοής. Τα παιδιά μαθαίνουν τη γλώσσα και την ομιλία με το να ακούν τους άλλους να μιλούν. Έτσι αν το ιστορικό του παιδιού είναι επιβαρυμένο με πολλές ωτίτιδες (κυρίως τα πρώτα χρόνια της ζωής του) μπορεί το παιδί να χάσει ήχους της ομιλίας οι οποίοι είναι απαραίτητοι για την ομαλή ανάπτυξη του λόγου του κι έτσι τα παιδιά αυτά έχουν μεγαλύτερες πιθανότητες να εμφανίσουν κάποια φωνολογική διαταραχή και γι’ αυτό θα πρέπει να ελέγχονται με μεγάλη προσοχή.
Το παιδί μου μιλάει αλλά δεν μπορεί να πει κάποια γράμματα!
Κατά τη διάρκεια της προσχολικής κυρίως ηλικίας τα παιδιά συχνά αντιμετωπίζουν δυσκολία στην παραγωγή συγκεκριμένων φωνημάτων ( ήχων). Αυτό μπορεί να οφείλεται σε προβλήματα φωνολογικής επίγνωσης ( ικανότητα την οποία πρέπει να έχει το παιδί ώστε να μπορεί να ευαισθητοποιείται, να αντιλαμβάνεται και να αναλύει τους ήχους τις γλώσσας), αλλά μπορεί να σχετίζεται και με τη σωστή άρθρωση των φωνημάτων η οποία εξαρτάται από πολλούς παράγοντες όπως η σωστή τοποθέτηση ή η καλή κινητικότητα των οργάνων της άρθρωσης (π.χ. της γλώσσας), την ακουστική αντίληψη ή τη φωνολογική επίγνωση. Πριν από τη είσοδο στο δημοτικό σχολείο η ομιλία κάθε παιδιού θα πρέπει να έχει ξεκαθαρίσει εντελώς ώστε να αποφευχθούν συνέπειες στη μετέπειτα σχολική του πορεία. Γι’ αυτό είναι σημαντικό τέτοιου είδους διαταραχές να εντοπίζονται, να προσδιορίζονται και να αντιμετωπίζονται έγκαιρα. Κατάλληλη ηλικία γι’ αυτό είναι περίπου τα τέσσερα έτη.
Το παιδί μου ενώ καταλαβαίνει τους άλλους δεν έχει λόγο!
Όταν ένα παιδί ακολουθεί τα στάδια φυσιολογικής ανάπτυξης του λόγου και της ομιλίας συνήθως αρχίζει να παράγει τις πρώτες του λέξεις στην ηλικία του πρώτου έτους και μέχρι την ηλικία των τριών ετών μπορεί να παράγει προτάσεις, να κοινοποιεί τα θέλω του, να ρωτά, να απαντά και να επικοινωνεί με τους ανθρώπους του περιβάλλοντός του σε αρκετά καλό επίπεδο. Η πολύ μικρή παρουσία ή η απουσία ομιλίας σε αυτή την περίοδο της ζωής του παιδιού είναι πιθανό να οφείλεται σε «καθυστέρηση λόγου – ομιλίας». Αυτή η διαταραχή μπορεί να αντιμετωπιστεί και να αποκατασταθεί πλήρως με την κατάλληλη λογοθεραπευτική παρέμβαση. Σε διαφορετική περίπτωση το παιδί παρουσιάζει στην μετέπειτα πορεία του φτωχό λεξιλόγιο, δυσκολεύεται να κατανοήσει τον προφορικό λόγο, δε μπορεί να κάνει προτάσεις και η ομιλία του είναι ακατάληπτη.
Το παιδί μου έχει «φτωχό» λεξιλόγιο!
Σε πολλά παιδιά παρατηρείται το φτωχό λεξιλόγιο αναλογικά με την ηλικία τους. Έτσι τα παιδιά δεν γνωρίζουν ή δε μπορούν να θυμηθούν ( δυσκολίες βραχυπρόθεσμης μνήμης) ή χρειάζονται πολύ χρόνο για να βρουν την κατάλληλη λέξη κάθε φορά. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα να χρησιμοποιούν λάθος λέξεις ή να επαναλαμβάνουν εκείνες που έχουν μάθει συνεχώς ενώ θέλουν κάτι άλλο από αυτό που ονομάζουν ή ακόμα και να ξεσπούν θυμωμένα καθώς δεν βρίσκουν ή δεν έχουν την κατάλληλη λέξη για να εκφραστούν. Ακόμα η κατανόηση του προφορικού λόγου των άλλων είναι περιορισμένη, δε μπορούν να εκτελέσουν με ευκολία απλές ή σύνθετες προφορικές οδηγίες και δεν μπορούν να σχηματίσουν ορθές προτάσεις. Σε κάθε περίπτωση η εκτίμηση και η παρέμβαση ενός ειδικού είναι απαραίτητη.
Το παιδί μου έχει διατροφικό πρόβλημα!
Τα παιδιά τα οποία αρνούνται την τροφή ή αποφεύγουν συγκεκριμένες τροφές καθώς και εκείνα στα οποία παρατηρείται διαταραχή στη μάσηση ή την κατάποση των τροφών ή της μεταφοράς τροφής και υγρών από το στόμα στο φάρυγγα θα πρέπει οπωσδήποτε να έρθουν σε επαφή με ειδικούς ώστε να αξιολογηθεί η σοβαρότητα των δυσκολιών.
Το παιδί μου δείχνει να μην ενδιαφέρεται να επικοινωνήσει!
Εάν το παιδί σας παρουσιάζει κάποια ή κάποιες από τις παρακάτω συμπεριφορές:
προτιμά την απομόνωση και φαίνεται κλεισμένο στον εαυτό του
αν δεν ενδιαφέρεται για τους ανθρώπους ή αντικείμενα και καταστάσεις στο περιβάλλον του
αν δεν επιθυμεί την επικοινωνία και ξεσπά σε εκρήξεις θυμού
αν αρνείται την επαφή
αν ασχολείται επιλεκτικά και στερεοτυπικά με αντικείμενα
αν δυσκολεύεται να εκφράσει τα συναισθήματα του
αν η οποιαδήποτε μικρή αλλαγή στο περιβάλουν του η στην καθημερινότητα του του προκαλεί σοβαρή σύγχυση και το αποδιοργανώνει
αν επαναλαμβάνει λέξεις που ακούει (άμεση ηχολαλία) ή λέξεις και φράσεις τις οποίες έχει ακούσει στο παρελθόν (έμμεση ηχολαλία) χωρίς όμως ο λόγος του να είναι επικοινωνιακός
αν φοβάται υπερβολικά θορύβους (π.χ. τον ήχο του πλυντηρίου ή της ηλεκτρικής σκούπας) ή είναι υπερδραστήριο
τότε υπάρχει η πιθανότητα ύπαρξης κάποιας αναπτυξιακής διαταραχής ή οποία οπωσδήποτε θα πρέπει να εκτιμηθεί και να αξιολογηθεί από κατάλληλους ειδικούς και να αποφασιστεί το κατάλληλο πλαίσιο και η σωστή παρέμβαση για την αντιμετώπιση των δυσκολιών του παιδιού.